Δευτέρα, 23 Ιανουαρίου 2012

Τα καπνά της Γενισέας

Χάζευα μια φωτογραφία στο Flickr. Ένα παλιό μεταλλικό κουτί καπνού και μια υποσημείωση από το φωτογράφο, ότι η γιαγιά του συνήθιζε να χρησιμοποιεί αυτό το κουτί με έκαναν να χαμογελάσω.

Photo by: Generation X-Ray
Τώρα το πως κατέληξα στην Γενισέα της Ξάνθης όπου συγκέντρωναν τα περίφημα καπνά είναι μια άλλη ιστορία που θα μπορούσε να έχει τον τίτλο “από την πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλα”. Ο βαλκανικός καπνός Yenidje μάλλον έχει περάσει δόξες εις το παρελθόν. Κι αν δε μου λέει τίποτα το χωρίο Γενισέα ή το άλλοτε γνωστό Γενιτζέ Καρασού φταίνε προφανώς οι δυο σεισμοί που διέλυσαν την περιοχή και οι λιγοστές γνώσεις μου.

Από τον Θρακικό Ηλεκτρονικό Θησαυρό μαθαίνω πως

O οικισμός ανήκε από το 1878 ως το 1912 στο Bιλαέτι Aδριανούπολης, στο Σαντζάκι Γκιουμουλτζίνας (Kομοτηνής), και στον Kαζά Ξάνθης. Σήμερα ανήκει στο νομό Ξάνθης.
Κι είναι που μπλέκονται καμιά φορά οι ιστοί της δικτυακής μας αράχνης και σε ταξιδεύουν σε διάφορα μέρη . Το έχω πάθει πολλές φορές και πάντοτε υπήρξε γοητευτικό το ταξίδι. Έτσι μεταφέρθηκα για μια στιγμή μονάχα, μέσω της Βικιπαίδεια στα Γιαννιτσά για να διαβάσω σχετικά με την ονοματοδοσία της περιοχής.
Επικρατέστερη θεωρείται η άποψη που υποστηρίζει ότι το 1385 ο πρώτος Τούρκος στρατηλάτης που επέδραμε κατά της Μακεδονίας ο Γαζή Αχμέτ Εβρενός κατέλαβε την περιοχή και τη βάφτισε με το όνομα «Γενιτζέ», «Νέα Πόλη» ή «Γενιτζέ Βαρδάρ» ή «Βαρδάρ Γενιτζεσί», που σημαίνει “Νέα Πόλη του Βαρδάρη”, (σε αντιδιαστολή προς τη Γένιτζε [Γενησέα] της Ξανθης), καθιστώντας την πόλη ορμητήριο για την κατάκτηση των υπολοίπων γειτονικών χωρών της Βαλκανικής.

Είχα διαβάσει ένα ελληνικό λογοτεχνικό βιβλίο το καλοκαίρι που ήμουν στη Σαντορίνη. Δε θυμάμαι το όνομα του δυστυχώς, αλλά σε μετέφερε στο κλίμα της εποχής του καπνού, σε επέστρεφε στο παρελθόν, τότε που εκατοντάδες οικογένειες μεγάλωναν με την καλλιέργεια του καπνού.

Κάπου στην άκρη του μυαλού μου υπάρχουν παιδικές εικόνες που αφορούν το στάδιο του βελονιάσματος. Κόσμος μαζεμένος γύρω από φύλα καπνού τα τρυπούσε με μια μεγάλη βελόνα και σχημάτιζαν γιρλάντες καπνού που τις κρεμούσαν να ξεραθούν στη συνέχεια.

Περισσότερα όμως για τα νεώτερα χρόνια μπορείτε να βρείτε σε ένα αφιέρωμα της Καθημερινής που ξετρύπωσα πριν από λίγο με τίτλο “Η ιστορία του τσιγάρου” (pdf). Έχει υπέροχο φωτογραφικό υλικό εκτός από πληροφορίες. (Από εκεί έμαθα πως το ένα πτυχίο μου, το απέκτησα μέσα σε πρώην καπναποθήκη της Δωδεκανήσου, δεν το είχα συνδυάσει στο μυαλό μου μέχρι σήμερα. Το κτήριο χτίστηκε το 1937 από τον αρχιτέκτονα Α. Νικόπουλο και χρησιμοποιήθηκε ως καπναποθήκη των Σακκά – Μηχαηλίδη. ) Δεν άντεξα να μην “κλέψω” την παρακάτω διαφημιστική αφισέτα του Καπνοπωλείου Πατσουράκη (1899 – 1904) που σώθηκε κατά τύχη στην πλάτη ενός κάδρου και βρέθηκε σε παλαιοπωλείο της Κωνσταντινούπολης (μήπως να αρχίσετε να ξυλώνετε τις πλάτες των παλιών σας κάδρων;).

Κι ύστερα πάλι μεταφέρθηκα στο σήμερα και είδα ανθρώπους που η ταυτότητα τους φέρει το “Γενιτζέ’΄ως επίθετο. Κάτι έμεινε τελικά και στο σήμερα, ίχνη που μπορεί να τα ακολουθήσει όποιος θελήσει να ταξιδέψει στο χρόνο. Αν έχουν δίκιο οι διάφορες δικτυακές αναφορές, η λέξη Yenidje είναι μια σύνθετη λέξη ουσιαστικά που σημαίνει “Νέος Τόπος”. Μοιάζει να φέρουν διάφορες περιοχές της Ελλάδας αυτό το όνομα κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας κι αν είναι σωστή η μετάφραση φαίνεται αρκετά λογικό. Χρησιμοποιούσαν τη λέξη με τον ίδιο τρόπο που χρησιμοποιούμε εμείς το “Νέα” για διάφορες ονομασίες περιοχών, όπως για παράδειγμα η Γενιτζέ Φότζια (Νέα Φώκαια).

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

 
Design by Free WordPress Themes | Bloggerized by Lasantha